Newyddion Eglwys Bresbyteraidd Cymru

28 Mawrth 2025

I’w Ryddhau Ar Unwaith

Beth yw ystyr y meini hyn i chwi?

Cynhadledd arloesol yn archwilio ffyrdd newydd o ddefnyddio hen adeiladau eglwysig

Mae Eglwys Bresbyteraidd Cymru (EBC) yn cynnal cynhadledd feiddgar, yn dwyn y teitl a geir yn y Beibl: Beth yw ystyr y meini hyn i chwi? ? (Josua 4:6). Ar ddydd Mercher 2 Ebrill yng nghapel Gloddaeth yn Llandudno, bydd cynulleidfa o weinidogion, arweinwyr elusennau a busnes, arloeswyr cenhadol ac arbenigwyr adeiladu yn archwilio sut y gellir addasu hen adeiladau ar gyfer y Gymru fodern.

Dywedodd y Parch Nan Powell-Davies, Ysgrifennydd Cyffredinol Eglwys Bresbyteraidd Cymru: “Mae hwn yn ddigwyddiad pwysig a strategol i’n henwad. Mae’n rhaid i ni ofyn i’n hunain ‘beth mae’r meini hyn yn ei olygu i ni heddiw?’ Ar hyn o bryd rydym yn berchen ar dros 800 o adeiladau gan gynnwys capeli a thai. Mae’r gwaith rheoleiddio a chynnal a chadw cynyddol ar yr adeiladau hyn yn disgyn ar lai a llai o aelodau hŷn a ffyddlon o fewn y gynulleidfa”.

Mae llawer o adeiladau EBC yn cael eu tanddefnyddio.  Pan nad yw capel bellach yn hyfyw a’r achos yno yn dod i ben, yn y rhan fwyaf o achosion mae’r adeiladau’n cael eu gwerthu heb fawr o ystyriaeth yn cael ei roi i ddefnydd arall posibl.

• Yn 2021, dangosodd arolwg* fod 56% o gynulleidfa EBC dros 70 oed.

• Yn 2023, dim ond 2.5% o’i aelodaeth oedd o dan 25 oed.

• Dros yr 20 mlynedd diwethaf mae aelodaeth EBC wedi gostwng o 30K i 13K, ac mae cau eglwysi yn cyflymu yn enwedig ers Covid.

•  Rhwng 2005 a 2017, y gostyngiad blynyddol mewn aelodaeth oedd 5%, fodd bynnag, erbyn 2022, roedd wedi cynyddu i 12%.

Dywedodd y Parch Nan Powell-Davies: “Allwn ni ddim parhau fel hyn. Mae hi’n amser rŵan ar gyfer breuddwydion newydd a chynlluniau dewr. Adeiladodd ein cyndeidiau’r capeli hyn i wasanaethu Duw yn eu cenhedlaeth eu hunain. Mae heriau bod yn gymuned Gristnogol yng Nghymru yn 2025 yn wahanol iawn i’r rhai ganrif a mwy yn ôl. Mae’n raid inni addasu ar gyfer y cyfleon newydd sydd gennym, neu fe fyddwn yn diflannu oddi ar lwyfan hanes. Newid neu marwolaeth, dyna’s her sydd o’n blaenau ni. Er nad darlun o ddirywiad llwyr sydd gennym, rhaid inni fod yn fwriadol ynglŷn â’n defnydd o’n hadeiladau pan nad oes defnydd iddyn nhw gan y gynulleidfa bellach.

“Mae’r meini hyn yn siarad â ni, ond ydyn ni’n gwrando?”

Diwedd

Am wybodaeth i’r cyfryngau a chyfweliadau, cysylltwch â Gethin Russell-Jones, swyddog y wasg, Eglwys Bresbyteraidd Cymru 07378 309268

Nodyn y golygydd:

*daw’r ystadegau a ddyfynnir yn y datganiad hwn oddiwrth EBC

Mae’r lluniau yn dangos Moreia, Llangefni yn ogystal a ffotograff o gapel EBC

Ceir rhaglen y diwrnod isod

Eglwys Bresbyteraidd Cymru

Cynhadledd ar Adeiladau

Eglwys Gloddaeth, Llandudno, LL30 2SY

2il Ebrill, 2025

Beth yw ystyr y meini hyn i chwi? (Josua 4: 6-7)