Newyddion

EGLWYS BRESBYTERAIDD CYMRU
Bwrdd y Gymanfa Gyffredinol 

Paratoi i addoli gyda’n gilydd yn ein hadeiladau

Diweddarwyd 06/08/2020

 

I lawrlwytho copi PDF o’r canllawn hwn, cliciwch yma
I weld a lawrlwytho’r ddogfen asesu risg a’r rhestr wirio yn PDF, cliciwch yma
I weld a lawrlwytho’r ddogfen asesu risg a’r rhestr wirio yn Word, cliciwch yma

Cyflwyniad

i. Mae cyfarfod â’n brodyr a chwiorydd yngNghrist yn ganolog i fywyd Cristnogol ac yn brif fynegiant o’r eglwys fel teulu Duw. Mae ein hanallu i gyfarfod oherwydd y cyfyngiadau angenrheidiol ar gloi wedi bod yn destun tristwch a rhwystredigaeth mawr.

ii. Addoli ar y Sul yw curiad calon bywyd cynulleidfaol. Rydyn ni i gyd eisiau dychwelyd i fwynhau bod gyda’n gilydd eto ym mhresenoldeb Duw i foli, gweddio a phregethu cyn gynted ag y gallwn. Fodd bynnag, mae yna ystyriaethau sylfaenol sy’n ymwneud yn arbennig â’n gwasanaeth addoli i feddwl amdanynt cyn y gallwn ailddechrau. Pwy fydd ar gael i gymryd rhan ac arwain addoliad a phwy fydd ar gael i ffurfio’r gynulleidfa? A yw ailddechrau addoli cyhoeddus gyda pobl wedi cynnull yn gorfforol yn ddiogel ac yn hyfyw eto? Os na, peidiwch â bod ofn dweud, ‘nid dyma’r amser iawn eto i ailddechrau.’ Mae arweinyddiaeth yn golygu gwneud y penderfyniadau cywir, hyd yn oed pan fyddant yn anodd.

iii. Roedd y cyfarwyddyd syml i atal yr holl weithgareddau yn symlach i’w ddilyn a’i weithredu nag y bydd y dychweliad graddol i amrywiaeth o fywyd eglwysig. Felly, mae’r cwestiwn o’n parodrwydd i ddechrau ymgynnull eto yn cynnwys llawer o ystyriaethau gofalus ynghylch yr hyn sy’n bosibl, yn gyfrifol ac yn ddymunol gan fod rhai cyfyngiadau yn parhau mewn lle.

iv. Bydd amgylchiadau pob cynulleidfa yn wahanol, a byddant yn dod i amrywiaeth o benderfyniadau ynghylch pa weithgareddau i’w hail-gychwyn a pha mor gyflym. Dylid disgwyl hynny ac mae’n gwbl briodol. Fodd bynnag, bydd y daith tuag at ailddechrau ar gyfer pob cynulleidfa yn cynnwys camau tebyg.

v. Bydd yn ddoeth cymryd peth amser i feddwl am yr hyn yr ydym wedi’i ddysgu yn ystod y cyfnod cloi. Beth yw prif weithgareddau craidd bywyd eglwysig y mae angen i ni eu hailddechrau a’u cynnal? Pa bethau yr ydym wedi’u gwneud erioed sydd nawr yn ymddangos yn llai o flaenoriaeth wrth symud ymlaen? A oes meysydd yr ydym wedi magu hyder ynddynt i wneud pethau’n wahanol neu wneud pethau gwahanol?

vi. Efallai na fydd pawb yn gallu dod yn ôl i weithgareddau eglwysig ar yr un pryd. Efallai y bydd angen i rai grwpiau aros yn gysgodol am gyfnod hirach nag eraill. Peidiwch ag annog y rhai a ddylai aros yn gysgodol i ddychwelyd i’r eglwys, hyd yn oed os yw hynny’n golygu nad yw gweithgareddau, gan gynnwys addoliad cyhoeddus, yn ailddechrau yn eich cynulleidfa mor gyflym ag y byddech yn dymuno. Bydd proffil oedran eich aelodaeth hefyd yn ystyriaeth sylweddol, gyda demograffig hŷn yn cynrychiolicyfeirydd posib y dylid gohirio rhai gweithgareddau a chyfarfod ar gyfer addoli.

vii. Bydd angen i chi hefyd feddwl am y ffordd orau y gallwch chi gyfathrebu bod rhai pethau wedi ailgychwyn ac mae’r adeilad bellach ar agor, i aelodau, y rheini mewn sefydliadau a’r gymuned leol. Gall hyn gynnwys defnyddio gwefannau, cyfryngau cymdeithasol, hysbysfyrddau eglwys, cyswllt ffôn, neu alw heibio gan barchu pellder cymdeithasol i  gyflwyno diweddariadau i’ch aelodau yn eu cartrefi.

viii. Pan ddechreuwch ymgynnull eto ar gyfer unrhyw weithgaredd ac addoliad cyhoeddus yn benodol, efallai y bydd angen parhau i wneud rhywfaint o ddarpariaeth ychwanegol, neu amgen, ar gyfer y rhai na allant ddychwelyd ar unwaith. Gall hyn gynnwys rhai o’r ffyrdd rydych chi wedi bod yn rhoi adnoddau i’r gynulleidfa yn ystod y cyfnod cloi, ond bydd yn bwysig peidio â rhoi gormod o alwadau ar aelodau sydd eisoes yn brysur wrth i batrymau arferol bywyd eglwys ddechrau dychwelyd gan y bydd angen adnoddau mewn pobl ag amser i wneud hynny hefyd. Os ydych chi’n cynhyrchu ac yn dosbarthu recordiadau addoli i’r rhai sy’n dal gartref, cofiwch fod peth ymchwil wyddonol yn awgrymu y gall COVID-19 aros yn weithredol ar arwynebau metel a phlastig am hyd at dri diwrnod ac ar bapur neu gardbord am 24 awr. Felly gweithredwch rai mesurau glanweithdra sylfaenol ar gyfer y rhai sy’n dosbarthu deunyddiau.

ix. Byddwch yn ymwybodol bod llawer o aelodau hŷn yn debygol owrthwynebu y syniad o gadw draw o weithgareddau eglwysig mwyach. Efallai eu bod wedi eu colli fwyaf. Meddyliwch sut y byddwch chi’n pwysleisio eu bod yn dilyn cyngor priodol. Fodd bynnag, gall y gwrthwyneb fod yn wir hefyd gyda rhai aelodau’n bryderus ynghylch dychwelyd a dewis cadw draw i ddechrau. Bydd angen doethineb bugeiliol wrth ystyried sut i adeiladu eu hyder yn sensitif ac yn amyneddgar gyda golwg ar ddod yn ôl.

x. Rhaid ei gwneud yn glir na ddylai unrhyw un sy’n arddangos unrhyw un o symptomau COVID-19, neu sydd wedi bod mewn cysylltiad agos ag unrhyw un sydd wedi arddangos symptomau, fynychu gweithgareddau eglwysig o dan unrhyw amgylchiadau. Efallai y bydd rhai o’ch blaenoriaid a deiliaid swyddi mwy agored i niwed yn teimlo dan bwysau i ailafael yn eu dyletswyddau. Byddwch yn ofalus i’w cysgodi rhag y perygl hwnnw yn ogystal âcoronafirws. Peidiwch â gadael i bwysau gael ei roi ar unrhyw un, hyd yn oed os yw’n golygu efallai na fydd pobl allweddol ar gael. Mae hyn yn cynnwys y rhai sydd fel arfer yn agor, yn cau neu’n glanhau’ch adeilad, neu sy’n arwain mewn addoliad.

Penderfyniad 

Mae Pwyllgor Gwaith Bwrdd y Gymanfa Gyffredinol, yn dilyn ymgynghoriadau â’r Henaduriaethau ac adlewyrchu ar yr ymatebion i’r holiadur ddychwelwyd ar ddechrau mis Mehefin, wedi paratoi’r ddogfen hon er mwyn hwyluso ailagor ein heglwysi ar gyfer addoliad cynulleidfaol. Yn ei gyfarfod ar yr 28ain o Orffennaf, penderfynwyd ein bod yn caniatáu ailagor ar unwaith, yn amodol ar y canlynol:

  1. Rhaid i bob eglwys sy’n dymuno ail-gychwyn addoliad cynulleidfaol yn ein hadeiladau hysbysu’r Henaduriaeth o’u bwriad, a rhoi amlinelliad o pryd y maent yn bwriadu cychwyn a sut y byddant yn darparu ar gyfer hyn, ynghyd ag asesiad risg wedi’i gwblhau yn seiliedig ar y templed a gynhwysir ar ddiwedd y ddogfen hon. 
  2. Bydd angen i’r bwriad hwn ystyried y canllawiau a nodir yn y ddogfen hon, a bydd angen iddo gael ei gymeradwyo gan y Gweinidog (lle mae’r eglwys mewn gofalaeth) a / neu blaenoriaid yr eglwys. Dylai’r ymgynghoriad lleol hefyd gynnwys aelodau eraill o’r eglwys y bydd eu cyfraniad yn hanfodol wrth weithredu’r penderfyniad, (e.e. gofalwr, aelodau eraill sydd â chyfrifoldebau ymarferol sylweddol), yn ogystal ag argaeledd y rhai a fyddai’n hwyluso arwain addoliad. 
  3. Ar ôl cyflwyno’r uchod i’r Henaduriaeth, bydd yr Ysgrifennydd yn ymateb i bob Ysgrifennydd eglwys yn yn cadarnhau ei fod wedi’i dderbyn a’i ffeilio ar ran yr Enwad. 
  4. Ni fydd yr Henaduriaeth yn asesu eich dull gweithredu nac asesiad risg oherwydd gall pob Eglwys gymryd gwahanol ddulliau o liniaru’r risgiau ychwanegol a gyflwynir gan y pandemig yn dibynnu ar eu hadeilad, eu lleoliad, eu defnydd a’u haelodaeth. Felly, Ymddiriedolwyr yr eglwys leol yw’r unig bobl sy’n gallu asesu a rheoli’r risg. 

Er y bydd hyn yn caniatáu i rai eglwysi agor ar unwaith, rydym yn rhagweld, er mwyn gwneud paratoadau digonol, na ddylai’r mwyafrif o eglwysi ystyried medru ailagor tan ddechrau mis Medi ar y cynharaf. Pwysleisiwn y dylid gwneud penderfyniadau gan roi sylw dyledus i’r amgylchiadau yn lleol, ac yn amodol ar oruchwyliaeth yr Henaduriaeth ym mhob achos. 

Fel y nodwyd yng nghanllawiau’r Llywodraeth,

‘Mae lleoedd addoli yn chwarae rhan bwysig wrth ddarparu arweinyddiaeth ysbrydol i lawer o unigolion, ac wrth ddod â chymunedau ynghyd. Fodd bynnag, mae eu natur gymunedol hefyd yn eu gwneud yn lleoedd sy’n arbennig o agored i’r risg o ledaenu coronafirws.’

Mae’r penderfyniad hwn yn caniatáu i’n heglwysi ddechrau ymgynnull i addoli, gan gydnabod ein bod yn gwneud hynny wrth i ni barhau i fyw yn ystod y pandemig hwn. Byddwn yn cydbwyso ein dyheadau i gyfarfod gyda’n cyfrifoldeb i ‘garu ein cymdogion’ yn dda yn ystod y cyfnod hwn trwy gymryd pob rhagofal posibl i amddiffyn a diogelu ein gilydd.

Mae’r ddogfen hon wedi’i fframio gan y ddeddfwriaeth gyfredol, ein blaenoriaethau fel Eglwys, a’n gofal am eraill. Mewn rhai achosion, byddwn yn argymell mynd y tu hwnt i’r hyn sy’n ofynnol yn gyfreithiol gennym ni, ac er y gallai hyn achosi rhywfaint o anghyfleustra, rydym yn hyderus y bydd ein heglwysi yn cofleidio hyn fel arwydd o’n parodrwydd i wasanaethu’n dda yn ein cymunedau. Bydd Bwrdd y Gymanfa hefyd yn cadw golwg ar y sefyllfa genedlaethol a’r sefyllfa yn lleol wrth ganiatáu gweithredu’r canllawiau hyn, gan geisio eu haddasu mor fuan ag y bo modd i unrhyw newidiadau posibl.

Crynodeb o’r prif bwyntiau

  • Mae ‘trothwy’ o 30 wedi’i osod ar gyfer priodasau a gwasanaethau ‘digwyddiadau bywyd’ eraill megis bedydd ac angladdau os nad ydyn nhw’n cael eu cynnwys fel rhan o’ch gwasanaethau addoli arferol.
  • Does dim ‘trothwy’ o ran niferoedd ar wasanaethau eraill, ond rhaid cydymffurfio â gofynion cadw pellter cymdeithasol ac Iechyd Cyhoeddus.
  • Mae’r ‘rheol’ ddwy fetr yn berthnasol i addoliad cyhoeddus heblaw mewn sefyllfaoedd lle nad oes modd osgoi cyswllt agosach; bryd hynny, mae’n rhaid ymgymryd â rhagofalon Iechyd Cyhoeddus ychwanegol.
  • Dylid ystyried blaenoriaethu cadw niferoedd o dan y mwyafswm posib er mwyn lleihau’r risgiau’n bellach.
  • Mae gwisgo gorchuddion wyneb mewn eglwysi yn Lloegr yn orfodol o’r 8fed o Awst. Rydym yn argymell bod gorchuddion wyneb hefyd yn cael eu gwisgo yn ein heglwysi yng Nghymruac yn arbennig mewn sefyllfa lle nad oedd modd cwrdd â’r rheol ddwy fetr, ag eithrio gan blant o dan 11 oed a phobl sy’n dioddef o gyflyrau meddygol penodol. 
  • Er mai’r cyngor i’r rhai hynny sydd mewn mwy o beryg a’r rhai ‘eithriadol fregus yn glinigol’, neu’n benodol y rhai hynny sydd ar restr ‘cysgodi’, ydy na ddylen nhw fynychu ar hyn o bryd, mae unrhyw benderfyniad i wneud hynny’n eiddo iddyn nhw yn unig.
  • Mae arweiniad y Llywodraeth yn cynnwys cais am i enwau’r rhai sy’n mynychu gael eu cofnodi a’u cadw am 21 diwrnod er mwyn cynorthwyo gyda ‘thracio ac olrhain’ os bydd angen.
  • Ni chaniateir canu, na chwarae offerynnau pres neu chwyth.
  • Mae’r arweiniad ar addoliad cyhoeddus yn cynnwys y tiroedd cyfagos (gan gynnwys mynwentydd, meysydd parcio ayyb).
  • Disgwylir cyngor pellach gan y Llywodraeth ynglŷn â defnydd eglwysi a neuaddau eglwys ar gyfer gweithgarwch sydd heb fod yn grefyddol, yn benodol felly gweithgareddau y tu allan i’r ysgol, e.e. clybiau.
  • Yng Nghymru, gellir cynnal gwasanaethau/digwyddiadau awyr agored i hyd at uchafswm o 30 o bobl.

Y defnydd a ganiateir o’n heglwysi ar gyfer Addoliad.

Mae Llywodraeth Cymru a’t DU wedi diwygio deddfwriaeth i ganiatáu Mannau o Addoliad i agor ar gyfer Addoliad Cyhoeddus.

MAE’R ARWEINIAD HWN WEDI’I GYHOEDDI ER MWYN HELPU EGLWYSI’N LLEOL I BARATOI AT AGOR AR GYFER ADDOLIAD CYHOEDDUS.

DYLID NODI, NAD YDY AGOR YN ORFODOL.

MAE’R PENDERFYNIAD I AGOR YR ADEILAD YN GORWEDD GYDA’R GWEINIDOG (LLE BO HYNNY’N BERTHNASOL) A / NEU’R BLAENORIAID, SEF EIN HYMDDIRIEDOLWYR RHEOLAETHOL A BYDD YN CAEL EI GADARNHAU GAN YR HENADURIAETH.

MAE GOFYN GWNEUD ASESIAD O ADDASRWYDD POB ADEILAD ER MWYN CYDYMFFURFIO Â’R ARWEINIAD/ RHEOLIADAU PRESENNOL.

Isod fe geir crynodeb o’r arweiniad.

‘Mae lle o addoliad yn cyfeirio at adeilad a ddefnyddir ar gyfer seremonïau crefyddol, addoli ar y cyd neu gynulliadau tebyg gan sefydliadau crefyddol’. Mae’n cynnwys defnydd y tiroedd oddi amgylch, er enghraifft, meysydd parcio, iardiau neu erddi cyfagos sy’n eiddo ichi neu’n eu rhentu/ar brydles ac mai chi sy’n gyfrifol amdanyn nhw.

Does dim cyfyngiad ar y nifer o fynychwyr ar gyfer gwasanaeth o addoliad; fodd bynnag, rhaid ystyried y nifer trwy gynnal asesiad risg sy’n talu sylw i gadw pellter cymdeithasol a ffactorau eraill (Gweler Asesiad Risg ar dudalen 16 o’r ddogfen hon.)

Mae Priodasau, Angladdau a Bedyddiadau, y cyfeirir atynt yn gyffredinol yn y canllawiau fel gwasanaethau ‘digwyddiad bywyd’, wedi’u cyfyngu i gyfanswm o 30 yn bresennol, eto yn ddarostyngedig i’r holl ofynion pellhau cymdeithasol 2 fetr. Dylai mynychu’r gwasanaethau hyn fod trwy wahoddiad yn unig, ac eithrio os nad ydyn nhw’n cael eu cynnwys fel rhan o’ch gwasanaethau addoli arferol.

Dylid cynnal asesiad risg i nodi mannau o risg uchel yn yr adeilad a chamau lliniarol. (Gweler Asesiad Risg ar dudalen 16 o’r ddogfen hon).

Paratoi ar gyfer ail-agor eich adeilad

I sicrhau agor yr adeiladau’n ddiogel ar gyfer addoliad yn ogystal â Phriodasau, Angladdau a Bedyddiadau, yr ydym yn cyflwyno y canllawiau canlynol.  Dylech sicrhau fod yr hyn a ddisgwylir gennych ar sail y penderfyniad ar dudalen 4 yn llywio eich ymateb i’r canllawiau hyn.

Paratoi i ail-agor:

Awyru Adeiladau
Y cyngor ydy i agor ffenestri a drysau am o leiaf awr i ganiatáu awyru’r adeilad.

Glanhau
Dylid glanhau’r adeilad cyn ei agor, gyda phob arwyneb, sy’n cael ei gyffwrdd yn aml, i’w glanhau gyda chynnyrch glanhau safonol. Argymhellir y dylid gwisgo cyfarpar diogelwch addas megis menyg a masgiau untro. Dylid gwaredu unrhyw gyfarpar diogelwch personol (PPE) sydd o bosib wedi’i heintio.

Mae cyngor Llywodraeth y DU ar lanhau adeiladau anfeddygol i’w gael yn:

https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-decontamination-in-non-healthcare-settings/covid-19-decontamination-in-non-healthcare-settings

Unwaith y bydd wedi’i agor, bydd angen glanhau’n rheolaidd, gyda’r amlder yn dibynnu ar faint y defnydd a bydd angen i bob eglwys unigol asesu hyn.

Trydan
Gwneud yn siŵr fod y goleuadau, bylbiau golau, goleuadau argyfwng, larymau tân, systemau diogelwch yn gweithio’n iawn.
Mae risg i gyfarpar trydanol symudol ddirywio oherwydd tamprwydd ac o bosib llygod tr abo adeiladau ar gau. Argymhellir y dylid gwirio pob teclyn trydanol yn ofalus.

Gwresogi
Os cafodd y system wresogi ei diffodd, argymhellir ei dro ymlaen er mwyn gwirio am unrhyw ddŵr yn gollwng.

Clefyd y Llengfilwyr
Gadewch i ddŵr ffres lifo trwy’r systemau poeth ac oer am gyfnod o 5 munud.

Mae’n bosib y bydd gofyn i systemau mwy cymhleth, megis dŵr oer wedi’i stori a chawodydd gael eu glanhau a’u diheintio’n fwy trylwyr. Argymhellir eu bod yn cael eu harchwilio gan blymar cymwys.

Gosod yr adeilad i sicrhau cadw pellter cymdeithasol a Hylendid.

Cyfyngiadau ar niferoedd

Bydd gofyn asesu’r nifer o bobl a ganiateir o fewn i adeilad er mwyn caniatáu’r 2 fetr o gadw pellter cymdeithasol rhwng unigolion ac aelodau o’r un aelwyd. Bydd hyn, wrth reswm, yn dibynnu ar faint a chynllun yr eiddo.

Wrth ddiffinio’r nifer o bobl a all yn rhesymol gadw at bellter o 2 fetr, dylid ystyried arwynebedd y llawr cyfan yn ogystal â mannau cyfyng ac ardaloedd prysur (e.e. mynedfeydd, allanfeydd) a lle bo’n bosib, cyflwyno llwybrau eraill neu unffordd.

Dylid ystyried y canlynol wrth asesu addasrwydd agor ar gyfer addoliad cymunedol, Angladdau a Phriodasau:

  • cyfyngu ar y nifer o bersonau yn y gynulleidfa sy’n mynychu, fel bod modd cadw pellter diogel o o leiaf 2 fetr (6 tr) rhwng unigolion.
  • bydd maint ac amgylchiadau’r lleoliad yn penderfynu’r mwyafswm rhif y mae modd ei gynnal tra’n hwyluso pellter cymdeithasol, ond dylid cadw niferoedd i’r lleiafrif cyn belled ag y bo modd.
  • Os oes posib, cael mynedfa ac allanfa ar wahân, gyda llwybr unffordd trwy’r adeilad wedi’i ddiffinio’n glir. Gellir nodi hyn gydag arwyddion cyfeiriol, marciadau ar y llawr – po fwyaf cymhleth y llwybr, po fwyaf o arwyddion fydd eu hangen.

Felly:

  • Beth ydy Mwyafrif capasiti’r adeilad o ganiatáu cadw at bellter cymdeithasol?
  • A oes modd darparu Mynedfa ac Allanfa ar wahân er mwyn osgoi mannau cyfyng?
  • Sut fyddai modd cyflwyno system unffordd i ganiatáu llif rhwydd o bobl?
  • A ddylid darparu marciadau llawr er mwyn pwysleisio cadw pellter cymdeithasol o 2 fetr?
  • A ydy hi’n ymarferol i gau rhesi o seddau (corau) a chyfyngu ar ddefnydd rhesi unigol i unigolion neu aelwydydd?
  • A oes modd ichi ddarparu a lleoli gel dwylo gwrthfacterol ger pob mynedfa ac allanfa?
  • A oes mynediad ar gael at gyfleusterau golchi dwylo gyda thyweli papur a chynhwysydd i’w gwaredu?
  • A oes modd agor yr adeilad gyda’r systemau hyn heb wahaniaethu yn erbyn unrhyw unigolyn neu grŵp?
  • A fyddai gofyn cael stiwardiaid?
  • Arwyddion a.y.y.b – Gall capeli gynhyrchu eu harwyddion eu hunain – mae arwyddion wedi’u lamineiddio’n well, neu maen nhw ar gael gan wneuthurwyr arwyddion/argraffwyr lleol neu’n genedlaethol trwy un o’r canlynol:

Safety Box UK.  https://safetybox.co.uk/coronavirus-covid-19-signs/

Dragon Signs Ltd.   https://dragonsigns.com/ppe-products.html

Mae tâp Perygl i Ddiogelwch i’w cael o ffynonellau lleol neu gan y cyflenwyr cenedlaethol canlynol:

Tool Station.  https://www.toolstation.com/

Screw Fix.       https://www.screwfix.com/

Barriers Direct.   https://www.barriersdirect.co.uk/

Mae arwyddion dwyieithog ar gael.  Cysylltwch â Hedd Morgan ([email protected]) i gael unrhyw help i ddod o hyd i’r cynhyrchion hyn.

Gyda golwg ar wasanaethau neilltuol, mae’r canlynol yn cael eu cynnwys:

Angladdau:
Dim ond y canlynol ddylai fynychu, hyd at fwyafrif o 30 o fynychwyr, ynghyd â’r Ymgymerwr Angladdau, unrhyw Gynorthwywr o’r Capel, a staff angladd:

  • aelodau aelwyd yr ymadawedig
  • aelodau teulu agos
  • neu, os ydy’r uchod yn methu â mynychu, cyfeillion agos
  • presenoldeb y Gweinidog a ddewisir neu unigolyn arall i arwain y gwasanaeth.

Priodasau, Bedyddiadau a gwasanaethau annibynnol eraill.
Mwyafrif o 30 o fynychwyr i gynnwys pawb o’r rhai hynny yn y seremoni, gan gynnwys y pâr, tystion, y Gweinidog a gwesteion. Mae hefyd yn cynnwys unrhyw unigolion sydd heb fod yn gyflogedig gan yr eglwys, a all gynnwys ffotograffwyr, arlwywyr, stiwardiaid ayyb.

 

Hylyndid

Dylid darparu Gel Dwylo yn y fynedfa a’r allanfa, ynghyd ag arwyddion yn cynghori ei ddefnyddio fel amod mynediad.

Mae peiriannau digyffwrdd ar gael gan gyflenwyr lleol neu genedlaethol gan y canlynol:

PPEOnline Shop,  https://theppeonlineshop.co.uk/

Tork Ltd.                 https://www.tork.co.uk/

Astral Hygiene ltd. https://www.astralhygiene.co.uk/

Dylid ystyried gwahardd defnydd bob-yn-ail sedd/rhes o seddau gan ddefnyddio tâp er mwyn sicrhau cadw pellter cymdeithasol.

Yn ddelfrydol, ni ddylid defnyddio cyfleusterau’r toiledau; os ydyn nhw am gael eu defnyddio, yna mae angen sicrhau glanhau rheolaidd. Bydd gofyn darparu dŵr poeth, sebon, tyweli papur a bin (gyda bag plastig oddi fewn os oes modd).

Dylid gwahardd defnydd o unrhyw gyfleusterau/mannau meithrin trwy ei gau i ffwrdd, neu glirio unrhyw gyfarpar megis teganau meddal, clustogau, llyfrau ayyb.

Mae’n bosib y dylech ystyried cyfyngu ar amserau agor a gweithredu system archebu lle os ydy’r galw’n drwm ar adegau prysur neu ar gyfer gwasanaeth neilltuol.

Cynnal Addoliad

Gwahodd a Chroesawu

Tracio ac Olrhain

Mae agor mannau cyhoeddus yn dilyn cychwyniad COVID-19 yn cael cefnogaeth gan wasanaeth Tracio ac Olrhain y GIG. Yn unol ag arweiniad y llywodraeth ar gyfer lleoliadau eraill, gan gynnwys rhai yn y sector masnachol a lletygarwch, fe ddylech gynorthwyo’r gwasanaeth hwn trwy gadw cofnod manwl o ymwelwyr, a hynny dros dro am 21 diwrnod, mewn modd sy’n rhwydd i’ch eglwys chi, a chynorthwyo Tracio ac Olrhain y GIG gyda cheisiadau am y data hwnnw os bydd angen olrhain cysylltiadau ac archwilio achosion lleol.

  • Dylai’r manylion gynnwys enw a rhif ffôn cyswllt pob person.
  • Dylid dal yr wybodaeth am bob unigolyn am ddim ond 21 diwrnod, a’i ddal yn unig at bwrpas cymorth posib gyda gwasanaeth Tracio ac Olrhain y GIG, ac yna’i waredu.

Personau bregus

  • Cynghorir unigolion sy’n cysgodi i beidio a mynychu mannau o addoliad dan do. Fodd bynnag, i’r rhai clinigol fregus a’r rhai clinigol eithriadol fregus cyngor, a dim mwy na hynny, ydy hyn ac mae hawl iddyn nhw ddewis sut i reoli eu risgiau’u hunain. Ein hargymhelliad ni ydy bod eglwysi’n ceisio annog yn daer y grwpiau hyn rhag mynychu addoliad cyhoeddus yn y cyfnod hwn.

Trefnu’r Oedfa/Digwyddiad

  • Wrth ystyried ail-agor, dylech roi sylw priodol i bwy fydd yn arwain y gwasanaeth, ac i’r gofynion ar y Gweinidog, neu ar eraill fydd yn cael eu gwahodd atoch. Yn achos ein Gweinidogion, mi fydd yr Ofalaeth yn gyfrifol am asesiad risg fydd yn sicrhau nad yw’r Gweinidog yn cael ei osod mewn sefyllfa lle y gall gyfaddawdu iechyd personol, na chyfaddawdu iechyd eraill.
  • Dylech drefnu eich adeilad lle bo hynny’n bosibl, mewn ffordd lle y gall Gweinidogion ac eraill sydd â rhan ffurfiol yn y gwasanaeth, fod o leiaf bedwar metr i ffwrdd o rhes flaen y gynulleidfa wrth arwain neu bregethu.
  • Ar hyn o bryd, ac i’r dyfodol hyd y gwelwn, cymerwch yn ganiataol nad yw ysgwyd llaw cyfeillgar yn briodol wrth i chi groesawu pobl i addoli a gweithgareddau eraill. Os ydych chi’n mynd i gadw gwasanaethau tîm croeso dylent wybod hyn a dilyn arfer da. Ni fydd hefyd yn bosibl dosbarthu copïau caled o daflenni cyhoeddi wrth i bobl gyrraedd neu ddosbarthu llyfrau emynau, Beiblau neu gylchgronau. Lle nad yw’n bosibl taflunio geiriau ar sgrin, gellir annog aelodau i ddod â’u llyfr emynau a’u Beibl eu hunain gyda nhw neu fynd â chopïau o’r eglwys at eu defnydd personol nes bod yr holl gyfyngiadau wedi’u codi
  • Dylid symud Beiblau, llyfrau emynau ac adnoddau ail-ddefnyddiadwy a chyhoeddus eraill, e.e. taflenni gwasanaeth neu ddeunydd defosiynol er mwyn peidio â’u defnyddio. Gellir darparu dewisiadau eraill defnydd un tro a bod yr addolwr ei hun yn gofalu ei gymryd oddi yno. Gall unigolion ddod ag eitemau sy’n perthyn iddyn nhw (Beibl, llyfr nodiadau ayyb.) i gynorthwyo addoliad, ond rhaid eu symud oddi yno wedyn.
  • Rhaid i chi beidio â defnyddio ceginau na gweini te a choffi cyn neu ar ôl addoli oherwydd heriau pellhau corfforol a hylendid cyffwrdd a golchi cwpanau a llwyau, gweini bisgedi, a’r gwaith ychwanegol sy’n gysylltiedig â sychu byrddau a chyffwrdd arwynebau ar ôl eu defnyddio.
  • Mae’n bwysig sicrhau bod eich ardal addoli yn parhau i fod yn lân o’r firws. Efallai yr hoffech chi sychu pob arwyneb wrth i chi fynd, gan gofio bod gwneud hynny’n syth ar ôl ei ddefnyddio yn fwy effeithiol na glanhau dwfn wythnosol. Cofiwch fod hyn yn cynnwys seddau, cadeiriau, byrddau, meicroffonau, desg sain, pulpud, darllenfa a dolenni drysau. Fel arall, os mai dim ond unwaith yr wythnos y defnyddir eich adeilad, ac na chaiff ei ailddefnyddio ar gyfer angladd neu wasanaeth arall o fewn 72 awr, gallwch ddewis ei lanhau cyn y defnydd nesaf.
  • Yn dilyn y newid gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru, yn effeithiol o’r 3ydd o Awst 2020, nid oes angen i blant o dan 11 oed ymbellhau’n gymdeithasolMae hyn yn golygu ei bod yn bosibl i blant o dan 11 oed symud yn rhydd yn ystod eich oedfa.  

Cynnwys yr Addoliad

  • Dylai pobl osgoi canu, gweiddi, codi lleisiau a/neu chwarae cerddoriaeth mor uchel fel nad oes modd cynnal sgwrs arferol neu a fyddai’n gorfodi codi llais. Y rheswm am hyn ydy’r peryg o gynnydd yn y risg o drosglwyddo trwy chwistrellu a defnynnau, ac ni ddylai unrhyw ymateb llafar yn ystod yr addoliad fod trwy godi llais.
  • Gwaherddir gweithgareddau megis chwarae offerynnau chwyth yn ystod addoliad neu ddefosiynau ac wrth ymarfer. Y rheswm am hyn ydy fod posibilrwydd o risg ychwanegol o haint, hyd yn oed os ydy cadw pellter cymdeithasol yn cael ei barchu neu fasgiai wyneb yn cael eu defnyddio.
  • Cewch ond chwarae offerynnau cerdd nad ydyn nhw’n cael eu chwythu i mewn iddynt. Gellir chwarae yr organ bîb i bwrpas ymarfer neu cynnal a chadw, ond dim ond pan mae’r adeilad ar gau i’r cyhoedd.
  • Lle bo cerddoriaeth yn chwarae rhan amlwg yn eich addoliad, a bod recordiadau ar gael, awgrymir eich bod yn eu defnyddio fel dewis arall.  Efallai y byddwch yn cynnig gwasanaeth wedi’i drefnu o gwmpas dim ond darllen y Gair, pregethu a gweddi. A allai hyn fod yn gyfle i ailddarganfod gwerth cyfnodau o fyfyrio distaw ac ymateb wrth addoli? Meddyliwch yn ofalus am y defnydd creadigol o ddeunydd ar y sgrin lle mae’r cyfleuster hwnnw ar gael. Efallai y byddwch chi’n meddwl am ffyrdd o chwarae cerddoriaeth fel cymorth i foli a myfyrio yn hytrach na chanu.
  • Lle bo’n hanfodol i’r addoliad, dylid caniatáu i un person yn unig ganu neu lafarganu, a dylid ystyried defnyddio sgriniau gwydr acrylig (plexiglass) ar gyfer y Gweinidog / Arweinydd Addoliad ayyb., gan y byddai hyn yn atal yn bellach trosglwyddo, a gellir glanhau’r sgriniau’n rhwydd.

Gwasanaeth Cymun

  • Os ydy eglwysi’n dewis cofio marwolaeth yr Arglwydd trwy’r cymun, fe fydd gofyn iddyn nhw wneud addasiadau er mwyn sicrhau diogelwch ac iechyd y rhai sy’n mynychu. Mae paratoadau glanwaith, defnydd cwpanau a darnau o fara unigol, wedi’u gweini fel unedau sengl, i’w hystyried yn hanfodol. Bydd gofyn i’r Gweinidog sy’n gweinyddu ddefnyddio gel dwylo cyn cyffwrdd â’r bara a’u un gwpan gwin symbolaidd. Mae glanhau arwynebau megis topiau byrddau, golchi dwylo a defnyddio menyg a masgiau gan y rhai sy’n paratoi’r bara a’r gwin hefyd yn angenrheidiol.
  • Anogir eglwysi i sicrhau bod cwpanau a darnau o fara unigol yn cael eu dosbarthu wrth i’r gynulleidfa gyrraedd yr eglwys neu yn cael eu gosod yn y seddau cyn y gwasanaeth. Mae gan rai eglwysi eisoes gwpanau unigol gyda ‘soseri’ ar eu pennau. Dylai’r rhain gael eu paratoi a’u gorchuddio cyn y gwasanaeth. Ni chaniateir i Weinidogion/Blaenoriaid ddosbarthu’r elfennau yn ystod y gwasanaeth.  Gall eglwysi brynu setiau wedi’u rhag bacio o wahanol ffynonellau. Mae’r ddolen isod yn dangos rhai enghreifftiol: https://www.church-supplies.co.uk/shop/250-fellowship-cups-prefilled/

Gwasanaeth Bedydd

  • Os yw eglwysi yn dymuno cynnal bedydd, dylent sicrhau na ddylid rhoi dŵr yn uniongyrchol yn y bowlen. Dylai’r Gweinidog ddod â dŵr mewn potel wedi’i selio (y math o botel ddŵr y gellir ei brynu yn y siopau) a sicrhau bod jwg bach wedi’i glanhau’n iawn gyda handlen ar gael, ac arllwys y dŵr yn uniongyrchol iddo o’r botel, ar yr amser priodol. Dylai’r Gweinidog symud y botel a’r jwg ar ddiwedd y gwasanaeth.
  • Nid oes rhaid i aelodau teulu baban neu ymgeisydd hŷn fod yn gymdeithasol bell oddi wrth ei gilydd. Dylai’r Gweinidog sefyll o bellter cymdeithasol, a dim ond mynd at faban neu ymgeisydd i weinyddu’r dŵr. Ni ddylai’r Gweinidog ddal na chyffwrdd â baban, na chyffwrdd ag ymgeisydd hŷn. Dylai’r gweinidog gymryd gofal i godi’r llestr wrth yr handlen. Dylai’r dŵr gael ei weinyddu trwy arllwys o’r llestr. Wrth weinyddu, dylai’r gweinidog gymryd gofal i beidio â siarad nac anadlu dros y baban neu’r rhieni na’r ymgeisydd hŷn.
  • Mae angen ystyried lle bydd y rhieni neu’r ymgeisydd yn eistedd cyn ac ar ôl i’r bedydd ddigwydd, ac a fyddant yn gallu gwneud eu ffordd yn hawdd i ble bynnag y byddant yn sefyll am y bedydd. Ar ôl i’r gweinidog weinyddu’r dŵr, dylai ef neu hi gamu’n ôl i bellter cymdeithasol ar unwaith.

Derbyn y Casgliad

  • Ni ddylai pasio’r plât casgliad ymysg y gynulleidfa yn ystod y cyfnod hwn. Dylid annog aelodau/cyfeillion i dalu drwy’r banc / trosglwyddiadau banc. Ystyriwch fasged yng nghefn yr eglwys i bobl adael eu rhoddion wrth iddynt fynd i mewn, ond cofiwch am ddiogelwch. Cofiwch gynnwys y rhoddion hynny a gynigir trwy drosglwyddiadau banc yng ngweddi’r cysegriad. Dylai unrhyw un sy’n trin arian parod wisgo menig ar gyfer cyfrif a bancio.

Addoli / Digwyddiad Awyr Agored

Eglwysi yng Nghymru

  • Caniateir cynulliadau hyd at uchafswm o 30 unigolyn yn yr awyr agored, ond rhaid anrhydeddu y rheol dwy fetr ym mhob cynulliad.
  • Nid oes angen i bresenoldeb fod trwy wahoddiad yn unig er y gall trefnwyr ddewis rhoi gweithdrefnau ar waith i reoli presenoldeb. Mae’r trefnydd yn gyfrifol am sicrhau nad eir y tu hwnt i’r cynhwysedd ac efallai y bydd angen iddo droi pobl i ffwrdd i gynnal hyn. Pan fo’r gwasanaeth yn ymwneud â digwyddiad bywyd, fel dathliad priodas, dylai’r trefnydd sicrhau bod presenoldeb trwy wahoddiad. Mae hyn oherwydd bod y digwyddiadau hyn yn aml yn cael eu mynychu gan bobl na fyddent fel arfer yn mynychu addoldai ac y gallai rhagweld niferoedd fod yn anoddach.

Eglwysi yn Lloegr

  • Gall cynulliadau bach hyd at uchafswm o 2 aelwyd estynedig gwrdd yn yr awyr agored i addoli o fewn y rheolau arferol ar gynulliadau.
  • Caniateir cynulliadau mwy i uchafswm o 30 unigolyn yn yr awyr agored lle mae hyn yn cael ei drefnu gan eich eglwys.
  • Dylai’r nifer sy’n mynychu addoliad awyr agored gael ei bennu gan asesiad risg ond ni ddylent fod yn fwy na 30 unigolyn. Nid oes angen i bresenoldeb fod trwy wahoddiad yn unig er y gall trefnwyr ddewis rhoi gweithdrefnau ar waith i reoli presenoldeb. Mae’r trefnydd yn gyfrifol am sicrhau nad eir y tu hwnt i’r cynhwysedd ac efallai y bydd angen iddo droi pobl i ffwrdd i gynnal hyn. Pan fo’r gwasanaeth yn ymwneud â digwyddiad bywyd, fel dathliad priodas, dylai’r trefnydd sicrhau bod presenoldeb trwy wahoddiad. Mae hyn oherwydd bod y digwyddiadau hyn yn aml yn cael eu mynychu gan bobl na fyddent fel arfer yn mynychu addoldai ac y gallai rhagweld niferoedd fod yn anoddach.

Eglwysi yng Nghymru

Ysgolion Sul / Clybiau Plant / Cylchoedd Meithrin sy’n cael eu trefnu gan yr eglwys

  • Nid oes angen i blant o dan 11 oed i ymbellhau yn gymdeithasol oddi wrth ei gilydd nac oddi wrth oedolion mwyach. Mae angen i unrhyw oedolion sydd ynghlwm â’r gwaith anrhydeddu’r rheol dwy fetr o ran ymbellhau cymdeithasol.
  • Gall eglwysi ystyried os yw’n bosibl, o fewn eu hadeiladau neu o’r tu allan, gynnal digwyddiad ar gyfer y grŵp oedran hwn.

Ail-agor ein hadeiladau i ddefnydd gan y Gymuned

Eglwysi yng Nghymru

Ar hyn o bryd yng Nghymru, mae’r defnydd o’n hadeiladau i unrhyw bwrpas ag eithrio addoliad a gweddi breifat yn cael ei gyfyngu i’r canlynol:

  • Gwasanaethau gwirfoddol angenrheidiol, gan gynnwys banciau bwyd
  • Gwasanaethau cyhoeddus ar gais Ysgrifenyddion Llywodraeth Cymru neu awdurdod lleol, gan gynnwys darpariaeth gofal plant

Argymhellwn yn gryf y dylid cael cadarnhad gan yr Awdurdod Lleol fod unrhyw weithgarwch sy’n cael ei fwriadu gan yr eglwys, neu asiantaeth allanol, yn cael ei gymeradwyo ganddynt.

Fel yn achos agor ar gyfer addoliad cyhoeddus, rhaid dilyn gweithdrefnau i sicrhau fod yr adeilad yn addas, gan gynnwys asesiadau risg, Hylendid, Pellhau cymdeithasol a gofynion Tracio ag Olrhain.

Os oes gennych gwestiwn am hyn, cysylltwch â’r Pennaeth Eiddo, Neil Poulton – [email protected]

Eglwysi yn Lloegr

Yn Lloegr ar hyn o bryd, cyfyngir y defnydd o’n hadeiladau ar gyfer gweithgareddau ag eithrio addoli a gweddi bersonol i’r defnydd canlynol:

  • Caniatawyd i adeiladau cymunedol sy’n darparu lle ar gyfer darpariaeth blynyddoedd cynnar a gofal plant i fod ar agor ers y 1af o Fehefin
  • Caniateir agor adeiladau cymunedol ar gyfer gwasanaethau gwirfoddol angenrheidiol a gwasanaethau cyhoeddus brys, megis banciau bwyd, gwasanaethau i’r di-gartref a sesiynau rhoi gwaed
  • Gall grwpiau neu glybiau sy’n defnyddio adeiladau cymunedol ail-gychwyn cyfarfod.

 

Ar hyn o bryd, ni ddylai adeiladau cymunedol ganiatáu perfformiadau dan do, gan gynnwys dramâu, comedi a cherddoriaeth o flaen cynulleidfa fyw.

Gall adnoddau dan do sy’n darparu lleoliad ar gyfer chwaraeon, ffitrwydd a stiwdios dawns ail-agor.

Lle mae’r gweithgarwch yn ymwneud â plant a bobl ifanc rhwng 5 – 18 oed, dylent ddilyn arweiniad yr Adran Addysg i sicrhau’r mesurau diogelu priodol ar gyfer gweithgarwch o’r tu allan i’r ysgol. Ceir hyd i’r cyfarwyddyd yma – DfE guidance on protective measures for out-of-school settings Mae’r canllawiau’n berthnasol i’r rhai sy’n darparu clybiau gwyliau, clybiau wedi’r ysgol, tiwtora a gweithgarwch arall y tu allan i’r ysgol, gan gynnwys gweithgarwch sy’n gysylltiedig â chwaraeon neu ddawns.

Fel yn achos agor ar gyfer addoliad cyhoeddus, rhaid dilyn gweithdrefnau i sicrhau fod yr adeilad yn addas, gan gynnwys asesiadau risg, Hylendid, Pellhau cymdeithasol a gofynion Tracio ag Olrhain.

Os oes gennych gwestiwn am hyn, cysylltwch â’r Pennaeth Eiddo, Neil Poulton – [email protected]

Gweinidogaethau Eraill

Er nad ydym yn cyhoeddi canllawiau mewn perthynas â Ysgolion Sul a Clybiau Plant yn Lloegr, na Clybiau Ieuenctid yng Nghymru a Lloegr ar hyn o bryd, byddwn yn diweddaru’r ddogfen hon pan y bydd yn briodol i eglwysi ystyried ail-gychwyn y gweithgareddau hyn.  Byddwn yn diweddaru’r ddogfen pan ddaw arweiniad pellach mewn perthynas â chyfarfodydd ‘cymdeithasol’ a llogi yn yr un modd.

Ceir dogfennau Ymgynghorol Llywodraeth y DU yn:

https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-the-safe-use-of-places-of-worship-from-4-july/covid-19-guidance-for-the-safe-use-of-places-of-worship-from-4-july#general-actions-to-reduce-the-spread-of-infection

https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-small-marriages-and-civil-partnerships/covid-19-guidance-for-small-marriages-and-civil-partnerships

https://www.gov.uk/government/publications/covid-19-guidance-for-managing-a-funeral-during-the-coronavirus-pandemic

CYMRU

https://gov.wales/guidance-reopening-places-worship-coronavirus-html#section-44821

https://gov.wales/guidance-local-authorities-funerals-covid-19

https://gov.wales/guidance-marriages-and-civil-partnerships-coronavirus

https://gov.wales/coronavirus-social-distancing-guidance

ASESIAD RISG

Ceir pum cam mewn asesiad risg arferol, fel a ganlyn:

  • Nodi’r risgiau sydd â’r potensial i niweidio
  • Nodi’r rhai a all gael eu hanafu a pham
  • Penderfynu ar ffyrdd addas i ddileu neu reoli’r risg
  • Cofnodi eich casgliadau
  • Adolygu a diweddaru fel bo’r angen.

Yr ydym yn cynnwys isod dabl i’ch cynorthwyo i asesu’r risg.  Mi fydd eich asesiad risg lleol yn ddarostyngedig i’ch cyd-destun penodol.  Er bod rhai risgiau yn gyffredin, mi fydd yna risgiau sydd yn deillio o sefyllfa unigol.  Os hoffech unrhyw gymorth pellach, medrwch gysylltu â Neil Poulton ([email protected])

Bydd angen i gopi o’r wybodaeth gael ei hanfon i Ysgrifennydd eich Henaduriaeth cyn ichwi ail-agor eich eglwys.